Jak sprawdzić, czy telefon lub komputer ma wirusa, i co zrobić

Najczęściej, gdy ktoś myśli „mam wirusa”, problem leży gdzie indziej: pełna pamięć, stare urządzenie, nieudana aktualizacja. Niektóre objawy zasługują jednak na uwagę, zwłaszcza gdy pojawiają się razem albo gdy coś zmienia się bez Twojego udziału.

Jakie są najczęstsze objawy?

• Urządzenie bez wyraźnego powodu zwalnia lub się zawiesza.
• Pojawiają się dziwne reklamy lub wyskakujące okienka.
• Przeglądarka zmienia stronę startową albo otwiera strony, których nie szukasz.
• Pojawiają się aplikacje, paski narzędzi lub rozszerzenia, których nikt nie instalował.
• Antywirus lub aktualizacje są wyłączone, choć nikt ich nie wyłączał.
• Na Androidzie aplikacja ma uprawnienia „Dostępność” (ułatwienia dostępu) lub „Dostęp do powiadomień”, choć nie potrzebuje ich do działania. CERT Polska ostrzega, że takie zgody mogą pozwolić odczytywać ekran i sterować telefonem.
• Znajomi dostają od Ciebie wiadomości, których nie wysyłasz.

Co zrobić, jeśli podejrzewasz wirusa?

1. Nie loguj się do ważnych kont, takich jak bank i poczta, dopóki urządzenie nie będzie czyste.
2. Zaktualizuj antywirusa i wykonaj pełne skanowanie. W Windows użyj aplikacji Zabezpieczenia Windows; Microsoft oferuje też skanowanie offline programem Microsoft Defender, które działa po ponownym uruchomieniu, bez ładowania systemu Windows. Na Androidzie sprawdź, czy Google Play Protect jest włączony, i usuń aplikacje, których nie rozpoznajesz.
3. Gdy urządzenie jest już czyste, zmień hasła i włącz weryfikację dwuetapową; w razie wątpliwości zrób to na innym, zaufanym urządzeniu.
4. Sprawdź historię konta i karty. Jeśli zniknęły pieniądze, skontaktuj się z bankiem i zgłoś sprawę na policji.
5. Jeśli telefon nie dostaje już aktualizacji zabezpieczeń, CERT Polska radzi rozważyć jego wymianę, zwłaszcza gdy korzystasz na nim z bankowości.

Fałszywe ostrzeżenie o wirusie często jest prawdziwym zagrożeniem

Wiele oszustw zaczyna się od okienka, które udaje znaną markę, twierdzi, że urządzenie jest zainfekowane, i każe zainstalować program albo zadzwonić pod numer. CERT Polska ostrzega: jeśli strona, SMS lub wyskakujące okienko nakłania do pobrania „aktualizacji” przeglądarki czy odtwarzacza wideo, nie instaluj jej. Prawdziwy antywirus nigdy nie każe dzwonić pod wskazany numer. Zamknij kartę, w razie potrzeby całą przeglądarkę, i nigdy nie dawaj nieznajomym zdalnego dostępu do komputera.

Jak uniknąć wirusów?

• Nie klikaj w linki z nieoczekiwanych wiadomości i nie otwieraj załączników od nieznajomych. Poczta Polska przypomina, że szczególnie podejrzane są archiwa i dokumenty Office z hasłem podanym w treści wiadomości.
• Instaluj aplikacje tylko z oficjalnych sklepów, takich jak Google Play czy App Store, a nie z plików pobranych ze stron internetowych, radzi CERT Polska.
• Włącz automatyczne aktualizacje systemu i aplikacji, a ochronę w czasie rzeczywistym zostaw włączoną.

Wolny komputer to często po prostu wolny komputer. Okienko, które każe Ci dzwonić pod numer, nigdy nie jest Twoim antywirusem.