Identiteitsfraude: wat je meteen doet, hoe je het herkent en hoe je het voorkomt

Bij identiteitsfraude maakt iemand anders dan jijzelf gebruik van jouw identiteitsgegevens. Volgens de Rijksoverheid gebeurt dat vaak met een kopie van je identiteitsbewijs: met je naam, geboortedatum en burgerservicenummer (BSN) kunnen fraudeurs bijvoorbeeld een lening aanvragen of een telefoonabonnement afsluiten, waarna jij de rekeningen krijgt. Gegevens komen ook uit phishing: wie zijn gegevens op een nepsite invult, loopt volgens de Fraudehelpdesk het risico dat oplichters zich als hem voordoen. Volgens de Veiligheidsmonitor 2025 van het CBS werd 0,7 procent van de Nederlanders van 15 jaar en ouder in twaalf maanden slachtoffer van online identiteitsfraude.

De signalen

• Rekeningen, leningen, creditcards of abonnementen op je naam waar je niets van weet.
• Brieven van incassobureaus, advocaten of deurwaarders over schulden die je niet kent.
• Een afwijzing voor een lening ondanks een vlekkeloos kredietverleden, of een signalering op je naam bij het BKR.
• Onbekende werkgevers op je pensioen- of belastingoverzicht, of een inlog in je DigiD-gebruikshistorie op een moment dat jij niet hebt ingelogd.
• Je staat bij de gemeente op een ander adres ingeschreven, of je krijgt geen bankafschriften en andere financiële post meer.
• Boze berichten van mensen die denken dat jij hen hebt opgelicht, of profielen op sociale media die je niet zelf hebt aangemaakt.

Wat je meteen doet

1. Meld het bij je bank of creditcardmaatschappij. Je kunt uit voorzorg je bankpassen en creditcards blokkeren en nagaan of er al ongebruikelijke transacties zijn geweest.
2. Doe aangifte. Van identiteitsfraude kun je geen online aangifte doen: maak een afspraak op het politiebureau via 0900-8844. Neem zoveel mogelijk documenten mee, zoals brieven van deurwaarders of een reisdocument waaruit blijkt dat je ergens anders was, en neem getuigen mee. Loopt het stroef, vraag dan naar de ID-specialisten van de afdeling Vreemdelingenpolitie, identificatie en mensenhandel (AVIM).
3. Meld het bij het CMI, met het meldingsformulier op de website. Het CMI, onderdeel van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens, helpt slachtoffers het misbruik te stoppen en de gevolgen te herstellen, en kan helpen als je er met betrokken organisaties niet uitkomt. Het CMI is op werkdagen van 8.30 tot 17.00 uur bereikbaar op 088 900 10 00.
4. Verzamel bewijs en bewaar alle correspondentie, zoals kopieën van bankafschriften, brieven van incassobureaus en aanvragen van abonnementen.
5. Betaal geen incassobureau voor iets waar je niets mee te maken hebt gehad. Laat weten dat je aangifte doet of hebt gedaan, geef een kopie van je aangifte en vraag bij het bedrijf de aanvraagpapieren op.
6. Is je paspoort of identiteitskaart kwijt of gestolen? Dan hoef je volgens de politie geen aangifte te doen, maar leg je een verklaring van vermissing af bij je gemeente. Dat is nodig om misbruik van je oude document tegen te gaan en om een nieuw document aan te vragen.
7. Valt het je zwaar, neem dan contact op met Slachtofferhulp Nederland. Schaam je niet: iedereen kan slachtoffer worden van identiteitsfraude, zegt de politie.

Controleer je BKR-registratie

Bij het BKR zie je welke kredieten op jouw naam geregistreerd staan, en of ze nog openstaan of zijn afbetaald. Op mijnkredietregistratie.nl bekijk je je kredietoverzicht gratis online. Voor een nieuw account identificeer je je eenmalig met iDIN, een dienst van banken waarmee je je met de inlogmiddelen van je bank identificeert. Ondersteunt je bank geen iDIN, dan vraag je je overzicht met het aanvraagformulier aan en krijg je het per post. Klopt er iets niet, neem dan contact op met de kredietaanbieder die de registratie heeft gedaan: die gaat na of de registratie klopt en kan haar aanpassen of verwijderen.

Na een hack

Ben je gehackt en stond er een kopie van je identiteitsbewijs op het apparaat? Meld dat dan ook bij het CMI, adviseert de Fraudehelpdesk. Controleer daarnaast na het inloggen op digid.nl je gebruikshistorie op inlogs die je niet herkent.

Zo maak je het fraudeurs moeilijk

• Geef niet zomaar een kopie van je identiteitsbewijs af. Vaak is het soort document en het documentnummer al genoeg; de organisatie moet uitleggen waarom een volledige kopie nodig is.
• Maak een veilige kopie: maak je BSN onleesbaar, ook in de cijferreeks onderaan, en schrijf op de kopie dat het een kopie is, voor welke instantie hij bedoeld is en de datum. Dat kan ook met de KopieID-app van de overheid.
• Zet geen foto van je rijbewijs, identiteitsbewijs of bankpas op sociale media of op een handelsplaats.
• Vernietig papieren met persoonlijke gegevens voordat je ze weggooit, bijvoorbeeld met een papierversnipperaar.
• Controleer regelmatig je bank- en creditcardafschriften.
• Vermoed je dat iemand anders je wachtwoord, pincode of DigiD-gegevens kent, verander ze dan, ook als je die persoon vertrouwt. Relaties kunnen veranderen, waarschuwt de politie.

Aangifte, een melding bij het CMI en elke brief bewaren: zo bewijs je stap voor stap dat jij het niet was.