Trojan of Trojaans paard: wat het is, hoe het binnenkomt en hoe je het verwijdert

De naam komt van het houten paard uit het verhaal over Troje. De politie omschrijft een Trojaans paard als malware die zich voordoet als iets anders dan het daadwerkelijk is, en dan schade aanricht of als spyware werkt. De kern zit in dat 'voordoen als': een banking trojan vindt volgens de politie zijn weg naar je apparaat door zich voor te doen als legitieme software die je vervolgens zelf downloadt.

Twee soorten die je moet kennen

Een banking trojan probeert inloggegevens en andere gegevens te verzamelen, vooral van financiële apps en bankapps op smartphones. Eind 2020 en begin 2021 kwamen in Europa twee Android-varianten in omloop, Flubot en Teabot, die zich naast cryptoapps ook op apps van gewone banken richtten. Een opvallend kenmerk volgens de politie: ze verstuurden vanaf je nummer massaal sms'jes en blokkeerden tegelijk al je contacten, zodat niemand je kon waarschuwen.

Een Remote Access Tool is op zich legitieme software waarmee een ICT'er op afstand computers beheert en helpt, zoals TeamViewer, AnyDesk of Chrome Remote Desktop. Criminelen gebruiken zo'n programma als Remote Access Trojan om de volledige controle over je computer te krijgen. Ze sturen het bijvoorbeeld als e-mailbijlage, of vragen je aan de telefoon het te installeren, zoals bij helpdeskfraude.

Hoe een trojan binnenkomt

• Via een link in een sms of e-mail. De Fraudehelpdesk ziet vaak sms'jes namens een koeriersbedrijf: je moet een app downloaden om je pakket te volgen, en achter die app zit malware.
• Via een bijlage in een e-mail die je niet verwachtte.
• Via apps van buiten de officiële winkel. De politie raadt aan alleen apps uit betrouwbare bronnen zoals de Play Store te installeren.
• Via een telefoontje van een 'helpdesk'. Het bekendste voorbeeld is volgens de Fraudehelpdesk de Microsoftbeller: iemand zegt dat Microsoft een ernstig probleem op je computer heeft gevonden en vraagt je een programma te downloaden zodat hij je op afstand kan helpen.
• Via een nepbankmedewerker. Volgens veiligbankieren.nl vragen oplichters je dan om AnyDesk of TeamViewer te installeren, zodat ze kunnen meekijken en zelf je overboekings- en paslimieten kunnen verhogen.

Helpdeskfraude is een van de meest gemelde vormen van oplichting. In de eerste helft van 2026 kreeg de Fraudehelpdesk 2.944 meldingen van bancaire helpdeskfraude, met ruim 3,1 miljoen euro gemelde schade. De banken zelf telden over heel 2025 25,8 miljoen euro schade door bankhelpdeskfraude, bij iets minder dan 5.900 slachtoffers, meldt de Nederlandse Vereniging van Banken.

De signalen

Een trojan doet zich juist voor als iets onschuldigs en heeft geen eigen, duidelijke symptomen. Let op de algemene signalen van malware, zoals pop-ups, een traag toestel of berichten die je niet hebt verstuurd, en vooral op je bankzaken: afschrijvingen die je niet herkent, of limieten die zijn verhoogd zonder dat jij dat hebt gedaan. En een helpdesk die jou belt terwijl je daar niet om hebt gevraagd, is al een signaal: helpdeskmedewerkers bellen nooit uit zichzelf, zegt de Fraudehelpdesk.

Iemand heeft op je computer meegekeken: dit doe je

1. Verbreek de internetverbinding of zet de computer uit.
2. Informeer direct je bank en vraag haar alert te zijn op vreemde transacties.
3. Installeer je computer niet opnieuw voordat je aangifte hebt gedaan en de sporen zijn veiliggesteld. Als je wilt, kan de politie bij je langskomen om digitale sporen veilig te stellen.
4. Verander je wachtwoorden, van je e-mail, internetbankieren en je computer, het liefst vanaf een ander apparaat.
5. Verwijder daarna AnyDesk, TeamViewer of het andere programma dat je moest installeren, en scan je computer met een goede virusscanner.
6. Doe aangifte: online met DigiD (telefonische oplichting), of op het politiebureau.

Een trojan verwijderen

• Android: zet Apps scannen met Play Protect aan via Play Store > profielicoon > Play Protect > Instellingen. Play Protect kan schadelijke apps uitschakelen of van je telefoon verwijderen. Verwijder zelf ook apps die je niet vertrouwt.
• Heb je op een link in een sms geklikt en is de malware geïnstalleerd? Neem dan volgens de politie zo snel mogelijk contact op met je provider of telefoonaanbieder, bel je bank en doe bij financiële schade altijd aangifte.
• Windows: kies in Windows-beveiliging Virus- & bedreigingsbeveiliging > Scanopties > Volledige scan, en bij malware die steeds terugkomt Microsoft Defender Antivirus (offline scannen).

Zo laat je een trojan buiten

• Je bank vraagt nooit om toegang tot je computer of smartphone, of om software of apps te installeren, zegt veiligbankieren.nl.
• Download geen software en deel je scherm niet met iemand die je niet goed kent.
• Word je gebeld door een helpdesk waar je niet om hebt gevraagd? Hang op, en download nooit een programma op verzoek van een onbekende.
• Houd je computer up-to-date en gebruik een antivirusprogramma en een firewall.

Een trojan heeft jou nodig om binnen te komen. Installeer niets op verzoek van iemand die jou belt, en haal apps alleen uit de officiële winkel.