Zhakowany telefon? Jak sprawdzić, czy telefon jest zhakowany, i co zrobić na Androidzie i iPhonie

Zhakowany telefon to zwykle telefon, na którym ktoś zainstalował szkodliwą aplikację albo przejął konto, a nie ofiara wyrafinowanego włamania. CERT Polska opisuje dwie drogi infekcji: instalację aplikacji ze strony lub z linku w wiadomości, z pominięciem kontroli oficjalnych sklepów, oraz wykorzystanie niezałatanej luki w systemie. Ataki bez żadnej akcji użytkownika, jak FORCEDENTRY, który samą wiadomością iMessage instalował program szpiegujący Pegasus (Apple usunęło tę lukę w iOS 14.8), są rzadkie, kosztowne i wymierzone w konkretne osoby. Znacznie częściej przestępcy korzystają z luk, na które poprawka już istnieje, tylko nikt jej nie zainstalował.

Objawy, które warto sprawdzić

• Aplikacje, których nie instalowałeś, albo „aktualizacje” pobrane z linku w SMS-⁠ie czy z wyskakującego okienka.
• Aplikacja z uprawnieniem „Dostępność” (ułatwienia dostępu) lub „Dostęp do powiadomień”, choć do niczego go nie potrzebuje. CERT Polska ostrzega, że takie zgody mogą pozwolić odczytywać ekran i powiadomienia, a nawet naciskać przyciski w innych aplikacjach.
• Dostęp nieadekwatny do funkcji aplikacji, np. kalkulator, który chce czytać SMS-⁠y.
• Nieznane urządzenia na koncie Google lub Apple, zdarzenia bezpieczeństwa, których nie rozpoznajesz, hasło albo pomocniczy numer telefonu zmienione bez Twojej wiedzy.
• Kody SMS z banku i serwisów przestają do Ciebie docierać. Przy SIM-swapie, czyli wydaniu kopii Twojej karty SIM komuś innemu, kody trafiają do przestępcy.

Pierwsze kroki na każdym telefonie

1. Zaktualizuj system i aplikacje, a najlepiej włącz automatyczne aktualizacje. Aktualizacje systemu znajdziesz w ustawieniach telefonu, a aplikacji w sklepie, z którego je pobrano.
2. Przejrzyj listę aplikacji i usuń te, których nie rozpoznajesz albo które pochodzą spoza oficjalnego sklepu.
3. Sprawdź uprawnienia, zwłaszcza do SMS-⁠ów, ułatwień dostępu i powiadomień, i cofnij te, które nie mają związku z funkcją aplikacji.
4. Z innego, zaufanego urządzenia zmień hasło do poczty, a potem do pozostałych ważnych kont. Wyloguj się ze wszystkich urządzeń, bo sama zmiana hasła nie zawsze odbiera dostęp komuś, kto już jest zalogowany. Włącz weryfikację dwuetapową, najlepiej inną niż kod SMS.

Na Androidzie

1. Otwórz Sklep Google Play, kliknij ikonę profilu, potem Play Protect > Ustawienia i sprawdź, czy opcja Skanuj aplikacje za pomocą Play Protect jest włączona. Play Protect okresowo skanuje telefon, także pod kątem aplikacji z innych źródeł, i może wyłączyć lub usunąć szkodliwą aplikację. Google zaleca, by zawsze był włączony.
2. Jeśli instalujesz aplikacje spoza sklepu, włącz też opcję Popraw wykrywanie szkodliwych aplikacji.
3. W Ustawieniach wybierz Prywatność i bezpieczeństwo (lub Prywatność) > Panel prywatności. Zobaczysz, które aplikacje korzystały z aparatu, mikrofonu czy lokalizacji, i zmienisz uprawnienia. Część kroków działa tylko w Androidzie 12 i nowszych.
4. Na koncie Google, w panelu Niedawne zdarzenia dotyczące bezpieczeństwa, sprawdź aktywność i przy tym, czego nie robiłeś, kliknij Nie, to nie ja. W sekcji Zarządzaj urządzeniami usuń telefony i komputery, których nie rozpoznajesz.
5. Na przyszłość włącz w Ustawieniach > Google > Wszystkie usługi > Ochrona w razie kradzieży opcje Blokada po wykryciu kradzieży i Blokada urządzenia offline. Obsługa zależy od modelu telefonu i wersji Androida.

Na iPhonie

1. Na iPhonie z iOS 16 lub nowszym otwórz Ustawienia > Prywatność i ochrona > Kontrola bezpieczeństwa. Zarządzaj udostępnianiem i dostępem pozwala przejrzeć osoby, aplikacje i urządzenia z dostępem do Twoich danych, a Zerowanie awaryjne natychmiast zatrzymuje całe udostępnianie. Potrzebne jest konto Apple z uwierzytelnianiem dwupoziomowym.
2. W Ustawieniach > [imię i nazwisko] > Urządzenia stuknij urządzenie, którego nie rozpoznajesz, i wybierz Usuń z konta.
3. Sprawdź, czy nie ma nieznanego profilu konfiguracji zarządzania urządzeniami mobilnymi (MDM) ani funkcji Klonowanie iPhone'a, której nie konfigurowałeś, i czy w Face ID lub Touch ID nie ma obcych danych.
4. Włącz Ochronę skradzionego urządzenia (Ustawienia > Face ID i kod, iOS 17.3 lub nowszy). Poza znanymi miejscami zmiana hasła do konta Apple wymaga wtedy Face ID lub Touch ID i godzinnego opóźnienia zabezpieczającego.

Powiadomienie Apple o zagrożeniu i Tryb blokady

Ataki oprogramowaniem wywiadowczym klasy Pegasus dotyczą bardzo małej liczby osób, które ktoś obiera za cel ze względu na to, kim są lub czym się zajmują. Gdy Apple wykryje taki atak, wyświetla powiadomienie na iPhonie i wysyła e-mail, od 2026 roku z adresu threat-notifications@email.apple.com. Prawdziwe powiadomienie nigdy nie prosi o kliknięcie linku ani o hasło, a sprawdzisz je po zalogowaniu na account.apple.com. Zagrożonym osobom Apple proponuje Tryb blokady (Ustawienia > Prywatność i ochrona > Tryb blokady), który mocno ogranicza część funkcji. Według Apple większość ludzi nigdy nie będzie celem takich ataków.

Czy telefon potrzebuje antywirusa?

Dla większości osób nie. Według CERT Polska Android i iOS mają rozbudowane wbudowane zabezpieczenia: jeśli instalujesz aplikacje wyłącznie z oficjalnych sklepów i masz włączone automatyczne aktualizacje, dodatkowy program antywirusowy jest zbędny. Na iPhonie klasyczny antywirus i tak nie przeskanuje innych aplikacji, bo sam działa w piaskownicy. Pakiet bezpieczeństwa może być co najwyżej opcjonalnym dodatkiem, np. dla domownika, który łatwo klika w linki; nie zastąpi aktualizacji ani ostrożności przy instalowaniu aplikacji.

Gdy nic nie pomaga

Ostatnim krokiem jest przywrócenie ustawień fabrycznych, które kasuje wszystkie dane z telefonu. Przed resetem Androida upewnij się, że znasz konto Google przypisane do telefonu i hasło do niego, a ważne dane są w kopii zapasowej. Google radzi naładować telefon do co najmniej 70%, bo reset może potrwać nawet godzinę. Jeśli podejrzewasz, że aplikację szpiegującą zainstalowała bliska osoba, zanim cokolwiek usuniesz, przeczytaj nasz poradnik o oprogramowaniu szpiegującym.

Zhakowany telefon rzadko zdradza bateria. Częściej aplikacja z uprawnieniami, których nie powinna mieć, albo obce urządzenie na Twoim koncie.